Czy dzieci chorują na zapalenie zatok przynosowych?

Rodzice często przychodząc do gabinetu mówią, że dziecko „ma zajęte zatoki”. Zwykle dzieje się tak wtedy, gdy słychać tzw. nosową mowę (mowa jak z zatkanym nosem), widać obrzęk twarzy i boli głowa. Jak to tak naprawdę jest z zatokami?

Czy dzieci chorują na zapalenie zatok przynosowych?

Należy pamiętać, że błona śluzowa zatok jest bezpośrednio połączona z błoną śluzową nosa. Jeżeli mamy katar, to stan zapalny obejmuje nie tylko nos, ale również zatoki. Z tego powodu od pewnego czasu mówi się o jednostce chorobowej zwanej „zapalenie błony śluzowej nosa
i zatok przynosowych”. Bardzo mało przydatne jest zatem wykonywanie zdjęcia rentgenowskiego zatok, ponieważ praktycznie zawsze przy infekcji nosa będą widoczne również zmiany zapalne w zatokach (np. pogrubienie błony śluzowej, a nawet płyn).

Nasilenie objawów ze strony zatok zależy od kilku rzeczy. Stan zapalny i wywołany nim obrzęk błony śluzowej powoduje zwężenie, a nawet niedrożność ujść zatok. Gromadząca się w zatokach wydzielina powoduje zwiększenie ciśnienia i ból w obrębie twarzy. Objawy mogą być jeszcze cięższe, jeżeli dołączy się zakażenie bakteryjne, które dodatkowo nasili proces zapalny; często towarzyszy temu gorączka. Aby ulżyć dolegliwościom trzeba po pierwsze ułatwić odpływ wydzieliny z zatok, a po drugie zmniejszyć ilość tej wydzieliny. Do interwencji, które można zastosować w domu należą: oczyszczanie nosa, leki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa i zatok stosowane miejscowo w postaci spreju, kropli lub żelu z aplikatorem (mogą zmniejszyć obrzęk ujścia zatok). Niestety nie można samodzielnie wypłukać zatok, ponieważ płyn wstrzykiwany do nosa nie ma praktycznie szans się do nich dostać.

W większości przypadków zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych jest wywołane przez wirusy i nie wymaga leczenia antybiotykami. Jeżeli jednak przebieg zapalenia zatok jest ciężki (wysoka gorączka [>39°C] i ropna wydzielina z nosa przez >3 dni, silny ból i obrzęk twarzy), to lekarz może uznać, że doszło do zakażenia bakteryjnego i konieczne są antybiotyki.

Wiele osób również nie wie, że zatoki u dzieci rozwijają się stopniowo. W chwili urodzenia u ponad 90% dzieci obecne są zatoki sitowe i szczękowe (ale są malutkie).



Zatoki sitowe szybko rosną w 3.–8. roku życia, a pełny rozwój osiągają około 12. roku życia. Zatoki szczękowe rosną pomiędzy 1. a 12. rokiem życia (najintensywniej 7.–12. rż.), a ostatecznie kształtują się dopiero w wieku 15 lat. Zatoka klinowa i czołowa upowietrzniają się dopiero około 3. roku życia, częściowo rozwijają się w wieku 5–6 lat, a ostateczną wielkość i kształt uzyskują dopiero w wieku około 15 lat (zatoki klinowe) i 20 lat (zatoki czołowe). Nawet 15% dorosłych ma bardzo małe zatoki czołowe lub nie ma ich wcale. Wynika z tego, że jeżeli 4-latek pokazuje, że boli go głowa w okolicy czołowej, to bardzo mało prawdopodobne jest, że ból jest wywołany zapaleniem zatoki czołowej.

 

Poprzedni artykuł Następny artykuł

Przeczytaj także

O katarze
O katarze Co to jest katar?

Terminem katar potocznie określa się obecność wydzieliny w nosie. Wydzielina powstaje na drodze kilku mechanizmów.

Czytaj więcej
O katarze
O katarze Alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa (zwany potocznie katarem siennym) jest jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłego kataru.

Czytaj więcej
O katarze
O katarze Przyczyny kataru

Ostry, nagle rozpoczynający się katar ma zwykle przyczynę infekcyjną.

Czytaj więcej
Higiena nosa
Higiena nosa Wpływ higieny nosa na odporność organizmu

Błona śluzowa nosa, podobnie jak inne błony śluzowe, są „oknem na świat” dla naszego organizmu.

Czytaj więcej