Kiedy należy się zgłosić do lekarza z katarem?

Jestem przekonany, że wszyscy rodzice potrafią poradzić sobie z katarem w przebiegu ostrego wirusowego zapalenia błony śluzowej nosa i zatok. Leczenie w tej chorobie polega na łagodzeniu objawów.

katar u dzieciWedług mojej obserwacji rodzice obawiają się głównie tego, że katar „zejdzie na oskrzela”. Myślenie takie jest nieprawidłowe. Wydzielina ściekająca po tylnej ścianie gardła jest przez dziecko połykana, a nie wpada do oskrzeli (zapobiegają temu odpowiednie mechanizmy obronne, w tym nagłośnia, odruch kaszlowy, odruchy krtaniowe [zamknięcie strun głosowych]). Do zajęcia oskrzeli dochodzi „przez ciągłość”, czyli wskutek „przemieszczania” się zakażenia po powierzchni błon śluzowych.
 

Zmiana charakteru kataru z śluzowego na ropny nie świadczy o zakażeniu bakteryjnym, o ile nie towarzyszą jej objawy ciężkiego zapalenia zatok (p. Czy dzieci chorują na zapalenie zatok przynosowych).


Szybka wizyta u lekarza jest wskazana, jeżeli od początku podejrzewa się zapalenie zatok
o ciężkim przebiegu. Jego objawy obejmują ropną wydzielinę z nosa oraz gorączkę powyżej 39°C (szczególnie przez 3 kolejne dni), współistniejący obrzęk i ból w okolicy oczodołu. Wizyta u lekarza jest również potrzebna, jeżeli katar utrzymuje się ponad 10-14 dni bez tendencji do poprawy oraz jeżeli po początkowej poprawie dochodzi do wyraźnego pogorszenia po 5 dniach. Te trzy sytuacje mogą świadczyć o bakteryjnym zakażeniu i mogą wymagać podania antybiotyków. Lekarz wybiera antybiotyk zależnie od najbardziej prawdopodobnej przyczyny zapalenia zatok (najczęściej jest to pneumokok lub pałeczka hemofilna [Haemophilus]) oraz wcześniejszego stosowania antybiotyków.

Na podstawie wyglądu błony śluzowej nosa lekarz może wstępnie podejrzewać niektóre rodzaje kataru.

Na przykład w katarze alergicznym błona śluzowa jest blada i obrzęknięta, a w katarze wywołanym zakażeniem jest zaczerwieniona. Jednak w sytuacji ostrego kataru takie rozróżnienie jest bezcelowe; zwykle podejrzewa się wtedy przyczynę infekcyjną.

Jeżeli katar utrzymuje się przez kilka tygodni, a jego objawy (opisano powyżej ) sugerują przyczynę alergiczną, występują sezonowo lub przy kontakcie z tym samym alergenem (na przykład wyjazd na łąkę lub do babci, która ma kota) warto przeprowadzić diagnostykę alergologiczną. Polega ona przede wszystkim na wykonaniu testów skórnych lub badań z krwi. Należy pamiętać, że żadne testy nie pozwalają w 100% potwierdzić, że dany alergen jest odpowiedzialny za wywoływanie objawów, jak również w 100% wykluczyć alergię. Rozpoznany alergiczny nieżyt nosa wymaga przewlekłego lub okresowego (np. w sezonie ekspozycji na alergen) stosowania leków, zwykle przeciwhistaminowych lub glikokortykosteroidów (sterydów).

Przewlekły, gęsty (a często ropny) katar u dziecka w wieku przedszkolnym
i wczesnoszkolnym wymaga również badania laryngologicznego pod kątem przerostu tzw. trzeciego migdałka (migdałka gardłowego).
Dodatkowymi objawami takiego przerostu są chrapanie, zaburzenia oddychania w trakcie snu i zaburzenia słuchu (w tym nawracające zapalenia ucha). Badania laryngologicznego wymaga również przewlekły katar jednostronny, ponieważ może sugerować przyczynę anatomiczną (np. polip) lub  ciało obce w nosie.

 

Następny artykuł

Przeczytaj także

O katarze
O katarze Budowa i czynność nosa

Jak wspomniano, nos jest wyposażony w kilka mechanizmów obronnych.

Czytaj więcej
Porady
Porady Czy dzieci chorują na zapalenie zatok przynosowych?

Rodzice często przychodząc do gabinetu mówią, że dziecko „ma zajęte zatoki”.

Czytaj więcej
Porady
Porady Dlaczego nie lubimy kataru?

Katar to nie tylko problem natury estetycznej. Przede wszystkim utrudnia przepływ powietrza przez nos, co upośledza podstawowe czynności nosa.

Czytaj więcej
Porady
Porady Ile trwa katar?

Ostry katar klasycznie kojarzy się z przeziębieniem, czyli wirusowym zapaleniem górnych dróg oddechowych.

Czytaj więcej